Hormone replacement therapy (HRT): still something to fear?

ආර්තවහරණයෙන් (menopause) පස්සේ එන හදිසියේ ශරීරය රත්වීම, රාත්‍රියේ දහඩිය දැමීම, නින්ද නොයාම, මනෝභාවයේ වෙනස්වීම්, යෝනි වියළීම — මේවාට තියෙන වඩාත්ම ඵලදායී ප්‍රතිකාරය HRT.

නමුත් අවුරුදු 20කට වැඩි කාලයක් ගොඩක් අය මේකට බය වුණා. හේතුව 2002 දී පළ වුණු පර්යේෂණයක් (WHI) — ඒකෙන් කිව්වා HRT වලින් පියයුරු පිළිකා සහ හෘද රෝග වැඩි වෙනවා කියලා.

දැන් ඒ අදහස වෙනස් වෙලා.

ඒ පර්යේෂණයට සහභාගී වුණේ බොහෝ දුරට වයස 60–70 පසු කරපු, ආර්තවහරණයෙන් අවුරුදු ගාණකට පස්සේ ප්‍රතිකාර පටන් ගත්ත කාන්තාවෝ. සාමාන්‍යයෙන් HRT අවශ්‍ය වෙන වයස 50 ගණන්වල කාන්තාවන්ට ඒ ප්‍රතිඵල ගැලපෙන්නේ නෑ.

2026 පෙබරවාරියේදී අමෙරිකානු FDA ආයතනය HRT ඖෂධවල තිබුණු දැඩි අනතුරු ඇඟවීම් (black box warning) නිල වශයෙන් ඉවත් කළා.

දැන් පිළිගන්නා පිළිවෙත:

ආර්තවහරණය පටන් ගත්තට පස්සේ අවුරුදු 10ක් ඇතුළත (බොහෝ විට වයස 60ට කලින්) පටන් ගත්තොත් ප්‍රයෝජන අවදානමට වඩා වැඩියි

ගර්භාෂය තියෙනවා නම් estrogen එක්කම progesterone අනිවාර්යයි

පෙති වලට වඩා patch / gel ක්‍රම වලින් ලේ කැටි ගැසීමේ අවදානම අඩුයි

යෝනි වියළීම විතරක් නම් — යෝනි මාර්ගයට ගාන estrogen cream ප්‍රමාණවත්. ඒක ලෙයට උරාගන්නේ නෑ, ඒ නිසා පිළිකා හෝ ලේ කැටි අවදානමක් නෑ

හැමෝටම ගැලපෙන්නේ නෑ. පියයුරු පිළිකා ඉතිහාසයක්, ලේ කැටි ගැසීම්, අක්මා රෝග, පාලනය නොවෙන අධි රුධිර පීඩනය තියෙනවා නම් ප්‍රවේශම් වෙන්න ඕනේ.

වැදගත්ම දේ: "අනතුරුදායකයි" කියලා බය වෙලා දුක් විඳින්නත් එපා — "දැන් හොඳයි" කියලා තනියම පටන් ගන්නත් එපා. ඔබේ වයස සහ රෝග ඉතිහාසය අනුව වෛද්‍යවරයෙක් සමඟ කතා කරලා තීරණය කරන්න.