ආර්තවහරණයෙන් (menopause) පස්සේ එන හදිසියේ ශරීරය රත්වීම, රාත්‍රියේ දහඩිය දැමීම, නින්ද නොයාම, මනෝභාවයේ වෙනස්වීම්, යෝනි වියළීම — මේවාට තියෙන වඩාත්ම ඵලදායී ප්‍රතිකාරය HRT.
නමුත් අවුරුදු 20කට වැඩි කාලයක් ගොඩක් අය මේකට බය වුණා. හේතුව 2002 දී පළ වුණු පර්යේෂණයක් (WHI) — ඒකෙන් කිව්වා HRT වලින් පියයුරු පිළිකා සහ හෘද රෝග වැඩි වෙනවා කියලා.
දැන් ඒ අදහස වෙනස් වෙලා.
ඒ පර්යේෂණයට සහභාගී වුණේ බොහෝ දුරට වයස 60–70 පසු කරපු, ආර්තවහරණයෙන් අවුරුදු ගාණකට පස්සේ ප්‍රතිකාර පටන් ගත්ත කාන්තාවෝ. සාමාන්‍යයෙන් HRT අවශ්‍ය වෙන වයස 50 ගණන්වල කාන්තාවන්ට ඒ ප්‍රතිඵල ගැලපෙන්නේ නෑ.
2026 පෙබරවාරියේදී අමෙරිකානු FDA ආයතනය HRT ඖෂධවල තිබුණු දැඩි අනතුරු ඇඟවීම් (black box warning) නිල වශයෙන් ඉවත් කළා.
දැන් පිළිගන්නා පිළිවෙත:
ආර්තවහරණය පටන් ගත්තට පස්සේ අවුරුදු 10ක් ඇතුළත (බොහෝ විට වයස 60ට කලින්) පටන් ගත්තොත් ප්‍රයෝජන අවදානමට වඩා වැඩියි
ගර්භාෂය තියෙනවා නම් estrogen එක්කම progesterone අනිවාර්යයි
පෙති වලට වඩා patch / gel ක්‍රම වලින් ලේ කැටි ගැසීමේ අවදානම අඩුයි
යෝනි වියළීම විතරක් නම් — යෝනි මාර්ගයට ගාන estrogen cream ප්‍රමාණවත්. ඒක ලෙයට උරාගන්නේ නෑ, ඒ නිසා පිළිකා හෝ ලේ කැටි අවදානමක් නෑ
හැමෝටම ගැලපෙන්නේ නෑ. පියයුරු පිළිකා ඉතිහාසයක්, ලේ කැටි ගැසීම්, අක්මා රෝග, පාලනය නොවෙන අධි රුධිර පීඩනය තියෙනවා නම් ප්‍රවේශම් වෙන්න ඕනේ.
වැදගත්ම දේ: "අනතුරුදායකයි" කියලා බය වෙලා දුක් විඳින්නත් එපා — "දැන් හොඳයි" කියලා තනියම පටන් ගන්නත් එපා. ඔබේ වයස සහ රෝග ඉතිහාසය අනුව වෛද්‍යවරයෙක් සමඟ කතා කරලා තීරණය කරන්න.
වහාම උදව් ගත යුත්තේ කවදාද
යමක් වැරදියි කියලා හිතෙනවා නම් බලාගෙන ඉන්න එපා. ළඟම රෝහලට යන්න, නැත්නම් 1990 අමතන්න.
1990 අමතන්න — සුව සැරියමෙම ලිපිය සාමාන්‍ය දැනුම සඳහා පමණි. එය ඔබේම වෛද්‍යවරයාගේ හෝ පවුල් සෞඛ්‍ය සේවා නිලධාරිනියගේ උපදෙස් වෙනුවට නොවේ.