ඔබගේ ප්‍රසව හා නාරිවේද විශේෂඥ වෛද්‍යවරයා ලෙස, ගැබිනි මවුවරුන්ට ඇතිවන පොදු වේදනා සහ කැක්කුම් ගැන කතා කරමු. මෙම අපහසුතා බොහොමයක් ගර්භනී අවදියේදී ඇතිවෙන සුලබ තත්ත්වයන් වුවත්, "සාමාන්‍ය වේදනාවක්" සහ ඔබ "වහාම අවධානය යොමු කලයුතු" අවස්ථාවක් අතර වෙනස දැන සිටීම වැදගත්.
"සාමාන්‍ය වේදනා" සහ ඒවා ඇතිවීමට හේතු!
ගර්භනී සමයේ ඔබේ ශරීරය තුල විශ්මයජනක පරිවර්තනයක් සිදු වෙනවා. ඔබේ ඉරියව්, ක්‍රියාකාරකම්, අභ්‍යන්තර අවයව වල ස්භාවය ආදී සියල්ල වෙනස්වීමකට ලක් වෙනවා. දැන් බලමු මෙම කාලයේදී බහුලව ඇතිවන වේදනා සහ ඒ පිටුපස ඇති සරල හේතු:
පහළ කොන්දේ කැක්කුම -
මෙය අතිශය සුලබයි. ඔබේ ශරීරය රීලැක්සින් (Relaxin) නම් හෝමෝනය නිපදවීම නිසා සන්ධි සහ බන්ධන (ligaments) ලිහිල් වීම මෙයට හේතුවයි. දරුවාගේ බර නිසා ඔබේ ගුරුත්වාකර්ෂණ කේන්ද්‍රය මාරු වීමෙන් පිටුපස මාංශ පේශිවලට වැඩි පීඩනයක් එල්ල වෙනවා.
සරල පිළියම්:
- හොඳ ඉරියව්වක් පවත්වා ගන්න.
- පහත් විලුඹ සහිත සපත්තු (high heels එපා ) පළඳින්න.
- උණුසුම් (රස්නේ වතුර) හෝ සිසිල් (ice) තැවිල්ලක් යොදන්න.
මාංශ පේශි පෙරළීම/තද වීම (විශේෂයෙන් කකුල්වල - muscle cramps ):
මේවා බොහෝ විට රාත්‍රියේදී තමයි දැනෙන්නේ. රුධිර සංසරණයේ වෙනස්වීම්, තෙහෙට්ටුව හෝ බර වැඩිවීම නිසා මෙය සිදුවිය හැකියි.
සරල පිළියම්:
- නින්දට පෙර වළලුකර සන්ධිය ආශ්‍රිතව හොඳින් දිගහැරීම් ව්‍යායාම (stretching) කරන්න.
- ජලය පානය කරන්න.
- කැක්කුම ඇති වූ විට සෙමින් පිරිමදින්න.
- සරල වේදනා නාශකයක් භාවිතා කරන්න.
පහළ උදරයේ වේදනාව (ක්‍රමයෙන් තියුණු නොවන වේදනාව):
මෙය බොහෝ විට උදරයේ එක් පැත්තක හෝ දෙපැත්තේ ක්ෂණිකව ඇතිවන තියුණු වේදනාවක් ලෙස දැනෙන අතර සති 12 න පසු වඩාත්ම බහුලයි. මෙය Round Ligament Pain ලෙස හඳුන්වනවා. ගර්භාෂය දරා සිටින බන්ධන (ligaments) ඇදීම නිසා ඇතිවන ප්‍රශ්නයකි.
සරල පිළියම්:
- සෙමින් ඉරියව් වෙනස් කරන්න
- කැස්සක් හෝ කිවිසුමක් යන විට උදරය ඉදිරියට නමා ගැනීමෙන් එම ligament මතට ඇතිවන පීඩනය අඩු කරගත හැකියි.
සාමාන්‍ය වේදනාවකට වඩා වැඩි දෙයක්: සන්ධිවල ක්‍රියාකාරීත්වයේ ගැටළු (SPD) -
සමහර විට, ශ්‍රෝණි (Pelvic) හෝ කිහිලි ප්‍රදේශයේ වේදනාව වඩාත් දරුණු වීම සහ එකදිගටම ක්‍රමයෙන් වැඩිවීම සිදු විය හැකියි. මෙය Symphysis Pubis Dysfunction (SPD) හෝ ශ්‍රෝණි පටියේ වේදනාව (Pelvic Gidle Pain) ලෙස හඳුන්වයි. මෙය දරුවාට හානිකර නොවන නමුත්, ඔබට ඉතා වේදනාකාරී විය හැකියි.
කෙසේ දැනේවිද?:
ඔබේ යෝනි මාර්ගයට ඉහළින් (ශ්‍රෝණිය ඉදිරිපස මධ්‍යයේ) පටන් ගන්නා වේදනාව, පහළ කොන්දට, කිහිලට හෝ කලවා දෙපසට පැතිරිය හැකියි.
දරුණු වන්නේ කෙසේද?
- එක් කකුලක් මත සිටගෙන සිටීම (ඇඳුම් ඇඳීම වැනි),
- පඩි නැගීම,
- ඇඳේ පෙරළීම හෝ මෝටර් රථයකින් බැසීම වැනි ක්‍රියාකාරකම්වලදී වේදනාව වැඩිවේ.
ඔබ කළ යුත්තේ කුමක්ද?:
මෙම වේදනාව නිසා ඔබට චලනය වීමට අපහසු නම්, ඔබ වහාම මට හෝ ඔබේ සෞඛ්‍ය සේවා නිලධාරිනියට හෝ වෛද්‍යවරයාට දැනුම් දිය යුතුයි. එවිට අපට ඔබව "විශේෂඥ භෞත චිකිත්සකවරයකු (physiotherapist)" වෙත යොමු කළ හැකියි. සමහර විට "ශ්‍රෝණි ආධාරක පටියක් (pelvic support belt)" නිර්දේශ කිරීමටද සිදුවේ.
වේදනාව අවම කර ගැනීමට ඔබ කලයුත්තේ කෙසේද?
ඉරියව් සහ නින්ද;
- චලනය වන සහ නිදාගන්නා ආකාරය සරලව වෙනස් කිරීමෙන් මෙම වේදනා අවම කර ගැනීමට පුළුවන්.
- නිදාගන්න මෙට්ටය තරමක් තද මෙට්ටයක් විය යුතුයි,
- වඩා ස්ථාවරව හොඳින් සිටින්න, වාඩිවෙන්න, සහ චලනය වන්න
- පැත්තකට බරවීම, කුෂන් සහිත පුටුවක් බාවිතාකිරීම නුසුදුසුය,
සිටගෙන සිටීම;
- ඔබේ බර, කකුල් දෙකෙහිම සමව බෙදී යන සේ සිටින්න.
- බරක් ඔසවන විට දණහිස් නවා (ඇඟ නොනමා) වස්තුව ශරීරයට ළං කර ගන්න.
- බර දේවල් එසවීමෙන් වළකින්න.
ඇඳුම් ඇඳීම;
- ඇඳුම් අඳින විට වාඩි වී සිටින්න.
- එක් කකුලක් මත සිටගෙන සිටීමෙන් වළකින්න.
මෝටර් රථයකට නැගීම;
- ඔබේ "දණහිස් එකට තබාගෙනම" මුළු ශරීරයම කරකවමින් වාඩි වන්න.
- ස්කූටර් පදිමේදී වඩාත් සැලකිලිමත් විය යුතුය,
නින්දට සුදුසුම ඉරියව්ව;
- ඇලවී නිදාගැනීම හොඳයි. ඔබේ පැත්තට හැරී නිදාගන්න. හැකි නම්, වම් පැත්තට හැරී නිදාගැනීම දරුවාට සහ ඔබේ වකුගඩුවලට රුධිර ප්‍රවාහය වැඩි දියුණු කරයි. නමුත් මෙය අපහසුනම් වරින් වර ඉර්යව්ව වෙනස් කල යුතුය.
- දණහිස් අතරේ කොට්ටයක් තබන්න (මෙය උකුල සහ කොඳු නාරටිය පෙළගස්වයි).
- තවත් කොට්ටයක් "දරුවාගේ බරට යටින්" උදරයට යටින් තබා ආධාරයක් දෙන්න.
- ඇඳේ පෙරළෙන විට ඔබේ දණහිස් එකට තබා සෙමින් හැරෙන්න.
වැදගත්: ඔබ වහාම වෛද්‍යවරයාට ඇමතිය යුත්තේ කුමන වෙලාවටද?
සාමාන්‍ය වේදනාව කළමනාකරණය කළත්, සමහර රෝග ලක්ෂණවලට හදිසි අවධානයක් අවශ්‍යයි. පහත සඳහන් දේ ඇති වුවහොත් කරුණාකර වෙත යන්න.
- අධික, අඛණ්ඩ උදර වේදනාව (නොනවතින).
- උදර වේදනාව සමඟ "ලේ ගැලීම" හෝ "යෝනි මාර්ගයෙන් දියර පිටවීම".
- උණ හෝ සීතල (මෙය ආසාදනයක ලකුණක් විය හැකිය).
- දරුණු හිසරදයක්, පෙනීමේ වෙනස්කම්, හෝ අත්, මුහුණ, හෝ පාදවල හදිසි ඉදිමීම (Pre-eclampsia රෝග ලක්ෂණ).
- එක් කකුලක පමණක් අධික වේදනාව හෝ ඉදිමීම (රුධිර කැටියක ලකුණක් විය හැකිය).
- දරුවාගේ චලනයන්හි වෙනසක්** (අඩුවීම හෝ නොදැනීම).
ගර්භණී සමයේදී වේදනාවෙන් දුක් විඳින්නට අවශ්‍ය නැත! නමුත් එය 100% නැතිනොවේ. ඔබට හැකි තරම් සුවපහසුවක් ලබා දීමට අපි සූදානම්.
සංවාදයට!
වහාම උදව් ගත යුත්තේ කවදාද
යමක් වැරදියි කියලා හිතෙනවා නම් බලාගෙන ඉන්න එපා. ළඟම රෝහලට යන්න, නැත්නම් 1990 අමතන්න.
1990 අමතන්න — සුව සැරියමෙම ලිපිය සාමාන්‍ය දැනුම සඳහා පමණි. එය ඔබේම වෛද්‍යවරයාගේ හෝ පවුල් සෞඛ්‍ය සේවා නිලධාරිනියගේ උපදෙස් වෙනුවට නොවේ.